Ken je dat moment waarop je ineens bedenkt dat je morgen een belangrijke afspraak hebt, maar je overhemd nog in de was zit? Zo ongeveer voelt het bij de Tweede Kamer. Twee weken voor de verkiezingen wil de Kamer opeens met Big Tech aan tafel om te praten over de invloed van sociale media op ons stemgedrag. “TikTok, Google, Meta, X: kom eens langs, we moeten praten.” Het klinkt als een ongemakkelijk relatiegesprek. Maar wat zegt Big Tech?
“Eh… druk, druk, druk.”
Echt, ik snap beide kanten. De politiek maakt zich terecht zorgen over algoritmes die bepalen wat we zien, nepnieuws en politieke advertenties die net iets te hip doen met emoji’s. Maar twee weken voor de verkiezingen nog snel “even” een gesprek inplannen met ’s werelds machtigste techreuzen… Dat is alsof je op zondagavond de sportschool belt om te vragen of ze morgen nog een spoedcursus ‘zomerlichaam in één dag’ geven.
Niks nieuws onder de TikTok-zon
Wat het extra pijnlijk maakt, is dat dit thema al ouder is dan de meeste virale dansjes op TikTok. In mei waarschuwden deskundigen in de Eerste Kamer al voor de invloed van Big Tech op de democratie. En drieënhalf jaar geleden riep D66 ook al dat techbedrijven ‘op het matje’ moesten komen. Dat matje is sindsdien blijkbaar ergens verdwenen tussen de Kamerstukken en een doos met oude webcamkabels uit de coronatijd.
Ondertussen draaien de algoritmes vrolijk door. Politieke video’s, meningen verpakt als kattenfilmpjes, en advertenties die verdacht goed weten dat jij twijfelt over je stem. En toch denken we dat we de baas zijn over onze feed. Maar hoe vaak heb jij deze week gedacht: “Ik kijk even snel op Instagram” en lag je twintig minuten later te scrollen door een debat tussen twee onbekende influencers over de zorgpremie?
Wie scrolt hier aan de touwtjes?
Het is niet simpel. Big Tech moet eerlijker zijn over wat we zien. Geen verborgen sponsordeals, geen schimmige aanbevelingen. De politiek moet eerder wakker worden en structureel toezicht houden in plaats van ad hoc paniekoverleggen inplannen als het nieuws heet is. En wij? Wij mogen ook wel iets minder naïef klikken. We weten best dat “100% neutrale verkiezingsquiz” meestal wordt gesponsord door iemand met een partijkleur. Maar hé, als het er professioneel uitziet, zal het wel kloppen, toch?
Het is een driehoek: macht, verantwoordelijkheid en timing. En op dit moment bladert de politiek nog door de handleiding terwijl Big Tech allang aan het streamen is.
Timing is alles (behalve in Den Haag)
Wat me vooral fascineert, is de timing. Twee weken. Twee! Alsof de verkiezingen ineens uit de lucht komen vallen, zoals de regen op Koningsdag. Waarom niet drie maanden geleden, toen er nog tijd was om echt afspraken te maken? Nu voelt het alsof de Kamer wil laten zien: “Kijk, we dóen wat!” Terwijl Big Tech hun out-of-office aan heeft staan.
Oké, ik regel dingen ook vaak pas als de deadline in zicht komt. De belastingaangifte? Die doe je pas als de blauwe envelop begint te dreigen. Cadeaus? Op weg naar het feestje nog even langs het tankstation. Maar de democratie red je niet met een spoedafspraak op dinsdagmiddag. Transparantie en digitale weerbaarheid zijn geen sprintjes; dat zijn marathons. En die win je niet door pas te gaan trainen als je de finishvlag al ziet wapperen.
Voorbereiding: ooit van gehoord?
Stel je eens voor: vaste kwartaalgesprekken tussen politiek en platforms, mét koffie, zonder camera’s. Heldere afspraken over transparantie, advertentieregels en wat te doen bij misleiding. En dan niet pas als de verkiezingsborden al buiten staan, maar structureel, ruim op tijd. Misschien geen breaking news, maar precies het soort degelijkheid waar democratieën op drijven.
De bottom line (voor wie tot hier kwam)
Big Tech heeft macht. De politiek heeft verantwoordelijkheid. En wij hebben de duim die alles bepaalt. Maar zolang we allemaal pas bewegen als het vijf voor twaalf is, blijven we achter de feiten aanhollen.
Wat vind jij erger: dat Big Tech niet kwam, of dat ze werden gebeld toen de stempas al op de mat lag?