Carnaval in Brabant: Een spoedcursus voor verdwaalde Randstedelingen
Verkleden, feesten en vooral niet vragen ‘hoezo een week?!
Oké, laten we eerlijk zijn: carnaval is voor een Randstedeling een mysterie. Een compleet andere wereld waarin iedereen een week lang (een wéék?!) lijkt te leven in een parallel universum vol rare namen, verkleedregels en een feestritme waar geen normaal mens tegenop kan. Ik ben opgegroeid met KoninginneNach in Den Haag: één avond keihard feesten, en de dag erna, als je geluk had, nog net op tijd uit bed rollen voor de vrijmarkt. Maar in het Zuiden? Daar pakken ze uit alsof het de Olympische Spelen van het feesten is. En iedereen doet mee. Van je buurvrouw tot de burgemeester.
Voor mij betekende carnaval vroeger hooguit drie uurtjes in de voetbalkantine op zaterdagmiddag. Wat slingers, confetti, een paar ouders met schmink en ranja met een rietje. Dat was het. En dat was al intens. Maar in het Zuiden is carnaval geen middagje lol. Het is een instituut. En dat merk je aan alles.
Google Maps snapt er ook niks van
Het begint al met de naamsverandering van steden. Ga je naar Den Bosch? Fout, het is Oeteldonk. Eindhoven? Sorry, dat is Lampegat. Tilburg? Kruikenstad. Alsof ze niet willen dat we het vinden. Een soort geheim carnavalsgenootschap met een eigen GPS-instelling. Alsof dat nog niet verwarrend genoeg is, heeft elk dorp z’n eigen prins carnaval die, heel democratisch, gewoon benoemd wordt. Normaal zou je uitgelachen worden als je jezelf prins noemt, maar hier krijg je een optocht én een polonaise.
Het verkleden is geen simpele “ik zet een gek hoedje op en ga”. Nee, er zijn ongeschreven regels. In Brabant ga je voor een boerenkiel, een gepimpt colbertje of jawel: een gordijn. Al verschilt het per stad of dorp wat de voorkeur heeft. In Limburg mag het uitbundiger, maar overal geldt: je pakt uit, maar zonder sexy politiepakjes of engelenvleugels. Kom je als glitter-Hagenees binnen, dan ben je meteen ontmaskerd als toerist.
Een marathon, geen sprint
En dan de échte uitdaging: het uithoudingsvermogen. In de Randstad is een avond stappen tot drie uur al een prestatie. Maar in Brabant en Limburg? Daar begin je rond de lunch en ga je door tot je erbij neervalt. En de volgende dag? Gewoon weer opnieuw. Hoe? Geen idee. Misschien is er een geheime training waar Randstedelingen geen toegang tot hebben. Maar ze doen het, en ze doen het massaal. En het mooiste? Iedereen is gelijk. De directeur van de bank en de stratenmaker staan samen aan de bar en de burgemeester loopt net zo hard in de polonaise als de vakkenvuller van de lokale supermarkt.
Zelfs de schoolvakanties worden erop aangepast. Dit jaar adviseert het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om de voorjaarsvakantie een week vóór carnaval te houden. Lachen. Alsof er ook maar één Brabantse school is die dat serieus neemt. Die zijn gewoon dicht in de week van carnaval, en terecht. Stel je voor: maandagochtend in de klas, terwijl de rest van je dorp tot diep in de nacht in de kroeg stond. Kansloos.
Polonaise of piste, waar ga jij voor?
Toch zijn er ook Brabanders die het hele spektakel liever vermijden. Zodra de eerste carnavalskrakers op de radio verschijnen, pakken zij hun koffers en vluchten richting Oostenrijk of Zwitserland. Want ja, als je er je hele leven middenin zit, kan het ook heerlijk zijn om die week op een besneeuwde berg te staan, ver weg van de feestende menigte.
Toch moet ik zeggen: het wel heeft wel iets. Een hele stad in een andere sfeer, de saamhorigheid is uniek. Het is één groot feest voor iedereen, zonder drempels. Ik begrijp nog steeds niet hoe ze een hele week volhouden, maar misschien is dat het geheim van de echte Brabander. Waarschijnlijk moet je ermee opgegroeid zijn om het écht te begrijpen.
Dus als je, net als ik, een Randstedeling bent die zich afvraagt of carnaval iets voor je is: gewoon doen. Trek een kiel aan, leer de kraker van het dorp of de stad waar je bent en laat je meevoeren. Maar neem wel een week vrij om te herstellen. Je gaat het nodig hebben.
Wat is jouw ultieme carnavalstip voor een verdwaalde Randstedeling?
Laat het me weten!