Ik verbaas me al jaren over hoe weinig e-books er in Nederland worden verkocht. Slechts 9% van alle boeken, las ik ergens. En elke keer denk ik weer: echt maar zo weinig? Met al die bomen?
Ik heb al jaren een Kobo Plus-abonnement. Niet uit overtuiging hoor, eerder uit wanhoop. Mijn boekenkast puilde uit, mijn nachtkastje kraakte onder de stapels en ik overwoog serieus om de badkamer tot bijbibliotheek te promoveren. Sindsdien lees ik digitaal. Voor mijn mentale plankruimte.
Maar ik snap de aantrekkingskracht van papier. Een echt boek heeft gewicht. Je voelt de bladzijden onder je vingers, ruikt de geur van papier en lijm. Het omslaan is een klein ritueel. Een e-reader heeft dat niet. Die is praktisch. Efficiënt. En zelden fotogeniek.
Minder gelezen?
Vorige week publiceerde de CPNB de boekencijfers van 2025. Er werden ruim 44 miljoen boeken verkocht, zo’n twee miljoen minder dan het jaar ervoor. Dalende lijn, kopte de NOS. Maar wacht even. Die 44 miljoen gaat over fysieke boeken én losse e-books. Dus niet over alles wat we tegenwoordig lezen.
Lezen is namelijk allang verhuisd. Naar abonnementen. Naar lenen. Naar luisteren. En juist die vormen zitten niet altijd netjes in dezelfde grafiek. Dus ‘minder boeken verkocht’ betekent niet automatisch ‘minder gelezen’. Het betekent vooral: minder afgerekend bij de kassa.
De paradox van de perfecte leeshoek
Wat mij vooral bezighoudt, is de paradox. Want als ik mijn socials open, lijkt Nederland één grote leesclub. Overal boeken. Cappuccino erbij. Regen tegen het raam. Een hippe stoel die er net iets te oncomfortabel uitziet om echt lekker te zitten. En daar is het boek. Perfect in beeld. Soms leesbaar, soms strategisch vaag.
Het lijkt alsof je pas echt leest als je het bewijst met een foto. Alsof het lezen zelf niet genoeg is, maar pas telt als het ook esthetisch verantwoord wordt vastgelegd.
Begrijp me niet verkeerd. Ik hou van boekenfoto’s. Ik maak ze zelf ook weleens. Maar er zit een verschil tussen lezen als pose en lezen als gewoonte. De ene vraagt een goed licht. De ander alleen tijd.
Mijn innerlijke milieustrijd
Jarenlang voelde ik me stiekem best tevreden met mezelf. Geen papieren boeken. Geen gekapte bomen. Dezelfde Kobo al jaren in gebruik. Ik was praktisch een klimaatheld in pyjama. Totdat ik de cijfers opzocht.
Een e-reader is niet magisch groen. Hij moet opgeladen worden en er zitten metalen in, chips, batterijen, allemaal materialen die ook weer ergens uit de grond moeten komen. Hij is pas duurzamer als je er zo’n 30 tot 60 boeken op leest, afhankelijk van hoe je rekent. Ik lees er ongeveer 25 per jaar…
De stille groeiers
Wat opvalt in alle cijfers is dat de verschuiving naar abonnementen en lenen niet zomaar een trend is. Het is een andere manier van consumeren. Geen eigendom, maar toegang. Geen stapel op je nachtkastje, maar een onzichtbare bibliotheek in je broekzak. En misschien is dat ook wel logisch. We streamen muziek, we streamen series, waarom niet boeken?
De Koninklijke Bibliotheek meldt dat er in 2025 bijna zes miljoen e-books en 2,9 miljoen luisterboeken werden geleend, vijf procent meer dan een jaar eerder. En de commerciële streamingdiensten? Die zagen hun omzet met 36 procent stijgen. Alleen weten we niet precies hoeveel boeken dat zijn, want die cijfers houden ze lekker voor zichzelf. Kortom: we lezen niet minder, maar anders.
De stille verliezer
Er is één ding dat me zorgen baart. Nederlandstalige boeken staan onder druk. De CPNB meldt dat de afzet van Nederlandstalige titels met vier procent is gedaald. In alle genres. Terwijl anderstalige boeken, vooral Engels, licht blijven stijgen.
Dat raakt meer dan alleen de verkoopgrafiek. Dat raakt schrijvers hier. Verhalen die dicht bij huis beginnen. Stemmen met een herkenbaar Nederlands geluid. Stemmen die niet automatisch mee kunnen liften op internationale hypes. Als de markt verschuift naar Engels, naar abonnementen die internationale titels pushen, wordt het moeilijker voor lokale schrijvers om zichtbaar te blijven.
Als niemand kijkt
Misschien zit de echte spanning dus niet tussen papier en pixels, maar tussen zichtbaarheid en aandacht. Tussen lezen om te laten zien dat je leest, en lezen omdat je ergens in wilt verdwijnen. Of dat nu met een gebonden roman is, een e-reader in de trein of een luisterboek tijdens de afwas.
Koop, leen of stream gerust. Kies Engels of Nederlands. Deel je boekenfoto als je daar blij van wordt. Maar vergeet niet dat lezen pas echt begint als niemand kijkt. Als het verhaal je pakt, niet je volgers. En dat moment is zelden perfect belicht.
En als je een foto maakt: laat die koffie dan tenminste niet koud worden. Dat is zonde 😉